اگر کسی طلاق زنش را معلق به انجام کاری کند و او از روی فراموشی و بدون عمد مرتکب آن عمل شود

اگر طلاق زني (معلق) شود به انجام عملي از جانب او... وآن زن آن عمل را از سر فراموشي در حاليکه هيچ قصد واراده ونيت عمد نداشته باشد ... سهوآ انجام دهد آيا طلاق واقع ميشود .. ويا اينکه نسيان وفراموشي در اين مورد عذري موجه است؟

الحمدلله،

نخست لازم به يادآوري است که: بر طبق رأي راجح؛ حکم طلاق معلق اينگونه است: اگر زوج (يعني شوهر) هنگام جاري کردن لفظ طلاق معلق، واقعا نيت طلاق را داشته باشد، (پس هرگاه شرط محقق شود) طلاق نيز واقع مي‌شود.

و اگر قصد شوهر از اين لفظ، تنها تشويق زنش بر انجام يا ترساندن وي براي ترک کاري يا مانند آنرا داشته باشد، اين نوع طلاق سوگند به حساب مي‌آيد و اگر چيزي را که بر آن سوگند خورده، واقع نشد بر او چيز واجب نمي‌گردد و اگر آن چيز واقع شد کفاره سوگند بر او واجب مي‌شود و طلاق روي نمي دهد.

دوما: اگر – بالفرض - مردي طلاق معلق را بر زبان جاري ساخت و نيت وي از گفتن آن الفاظ، طلاق زنش باشد؛ در آنصورت بر طبق مذهب جمهور علماء (حنفيه و مالکيه و حنابله) اگر مردي طلاق زنش را به انجام عملي از جانب او معلق کند، هرگاه زن آن عمل را انجام دهد – چه از روي عمد و قصد باشد يا از روي فراموشي – طلاق واقع مي شود. و همينطور اگر وقوع طلاق را معلق به انجام کاري از سوي خودش کند، اگر آن عمل را – از روي عمد يا فراموشي – انجام بدهد، طلاق واقع مي شود و فراموشي و اکراه را عذر نمي دانند، ولي شافعيه مي گويند: طلاق واقع نمي شود و فراموش کاري زن يا مرد را عذر مي دانند. و شيخ الاسلام ابن تيميه نيز رأي شافعيه را برگزيده است. "الإنصاف" (9/114).

شيخ الإسلام زكريا الأنصاري (از علماي شافعيه) در اين مورد مي گويد : « هرگاه مرد طلاق را به انجام فعل کسي غير از خودش (حال چه زنش باشد يا ديگري) معلق کند، و قصد وي از آن، منع يا تشويق او باشد، و آن شخصي هم که عمل وي را معلق به طلاق ساخته جزو کساني باشد که به سخن (زوج) اهميت قائل است و از وي مخالفت نمي کند، در اينحالت اگر آن کس آن عمل را از روي فراموشي يا جهل و يا اکراه انجام دهد، طلاق واقع نمي شود». "أسنى المطالب" (3/301).

و از بين علماي معاصر نيز شيخ عبدالعزيز ابن باز رحمه الله رأي شافعيه را ترجيح داده و می گويد: «از جمله شرط وقوع طلاق اينست که انجام فعلي که طلاق بر آن معلق شده بايد از روي عمد و قصد باشد، ولي انسان فراموش کار شرعا متعمد نيست». "فتاوى الشيخ ابن باز" (22/47).

نکته: (بر طبق راي جمهور علما) اگر طلاق واقع شود، مرد تا دو بار مي تواند زنش را – بدون عقد جديد – نزد خود بازگرداند و براي رجوع زنش دو شاهد مسلمان بگيرد، البته فقط تا زمان پايان عده (سه ماه يا وضع حمل) فرصت بازگرداندن زنش را دارد، بعد از آن مدت ديگر نمي تواند وي را بازگرداند مگر با عقد جديد.

والله اعلم

وصلي الله وسلم علي محمد وعلى آله وأصحابه والتابعين لهم بإحسان إلى يوم الدين

سايت جامع فتاواي اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com