الحمدلله،

جدائی میان زن و شوهر بر دو نوع ست:

اولاً: جدائی در حال حیات. دوماً: جدائی بوسیلة مرگ، در هر دو نوع جدائی عِدّه بر زن واجب است.

عدّه از نظر شرع عبارت است از: مدت زمانی مشخص که زن بعد از جدائی از شوهرش به سر آمدن آن را انتظار می‌کشد.

و حکمت آن، اطمينان حاصل کردن از خالی بودن رحم زن از حمل است، و تا اگر کسی دیگر غیر از شوهر جدا شده‌اش با او آمیزش کرد اشتباهی روی ندهد و نسب و نژاد با هم آمیخته نشوند، و همچنین در عده، احترام به پیوند ازدواج پیشین، احترام به حق شوهر جدا شده و ابراز تأثر از جدائی او وجود دارد.

عدّه چهار نوع است:

نوع اول عدّه حامل است که زن چه بائنه باشد، چه رجعیّه، و چه در حال حیات از شوهرش جدا شده باشد، و چه جدائی بوسیلة مرگ حاصل شده باشد بطور کلی در همة این حالات عده به وضع حمل به سر می‌آید و خداوند متعال در این باره می‌فرماید: « وَأُوْلَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ »(الطلاق: 4).

«و عدّه زنان باردار اين است كه بار خود را بر زمين بگذارند».

نوع دوم: عدة زن مطلقه است که عادت ماهانه دارد که عدة او به سه بار پاک شدن از حیض است، همچنانکه خداوند می‌فرماید: « وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلاَثَةَ قُرُوَءٍ »(البقره: 228).

«زنان مطلقه، بايد به مدت سه مرتبه عادت ماهانه ديدن (و پاك شدن) انتظار بكشند! (عده نگه دارند)».

نوع سوم: زنی است که قاعده نمی‌شود و او بر دو نوع است: یک، صغیره‌ای که به حدی نرسیده است که قاعده شود دو، زنی که از قاعدگی مأیوس شده است خداوند سبحان عدة هر دو نوع را بیان کرده و می‌فرماید: « وَاللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِن نِّسَائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَاثَةُ أَشْهُرٍ وَاللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ »(الطلاق: 4).

«و از زنانتان آنان كه از عادت ماهانه مأيوسند اگر در وضع آنها (از نظر بارداري) شك كنيد عدّه آنان سه ماه است، و همچنين آنها كه عادت ماهانه نديده‌اند».

نوع چهارم: زنی است که شوهرش فوت کرده است. خداوند متعال عدّة او را بیان کرده و می‌فرماید: « وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا »(البقره: 234).

«و كسانى كه از شما مي‌‏ميرند و همسرانى باقى مي‌‏گذارند، بايد چهار ماه و ده روز، انتظار بكشند (و عده نگه دارند)!».

این حکم، تمام زنانی را در بر می‌گیرد که شوهرشان را از دست داده‌اند چه زن به خانة شوهر رفته باشد و چه نرفته باشد، صغیر باشد یا کبیر. اما شامل زن حامل نمی‌شود، چون به آیة: « وَأُوْلَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ »(الطلاق: 4). (الطلاق: 4).

«و عدّه زنان باردار اين است كه بار خود را بر زمين بگذارند».

از این حکم خارج شده است. این بحث از کتاب [الهدی النبوی] ابن القیم (5/594، 595) چاپ المحققه استخراج شده است.

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین

برگرفته از:کتاب تنبيهات على أحكام تختص بالمؤمنات، شيخ دكتر صالح بن فوزان

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com