رجعت
چیست؟
الحمدالله رب العالمين، والعاقبه للمتقين، ولاعدوان الا علي
الظالمين، والصلاه والسلام علي محمد الذي ارسله ربه رحمه للعالمين و علي آله و صحبه
اجمعين.
تعریف، مشروعیت، حکمت، انواع و احکام رجعت.
تعریف رجعت:
رجعت بازگشت به وضع قبلی زندگی زن و مرد قبل از پایان «عده» در طلاق رجعی است.
مشروعیت:
مبنای مشروعیت رجعت، این فرموده خداوند تبارک و تعالی است که میفرماید:
«
وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا »(البقره
/
228)
«شوهرانشان برای برگردانیدنشان (به زندگی زناشویی) در این مدت (یعنی مدت عده از
دیگران) سزاوارترند. در صورتی که (شوهران به راستی) خواهان اصلاح و آشتی باشند».
رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودهاند که: «جبرئیل نزد من آمد و گفت: حفصه را
بازگردان؛ زیرا بسیار نمازخوان، روزهدار و همسر تو در بهشت است».(
ابوداود) و عمر بن خطاب رضی الله عنه به پسرش عبدالله امر فرمود که همسر مطلقهاش
را بازگرداند. (دار قطنی.)
علما در این مورد اتفاقنظر دارند که در طلاق اول و دوم در مدت عده مرد میتواند
همسرش را بازگرداند.
حکمت رجعت:
هدف از «رجعت» فرصت و مجال پیدا کردن مرد و زن برای حل اختلاف و تجدیدنظر در مورد
طلاق و جدایی است و در آن مدت هر دو فرصت دارند تا در مورد آخر و عاقبت جدایی و
مشکلات پس از آن به خوبی بیندیشند و چنانچه برای اصلاح و حل اختلاف به توافق رسیدند
به زندگی زناشویی قبل از طلاق بازگردند.
در مدت عده این مرد است که حق دارد همسرش را هرچند به ادامه زندگی با شوهر ناراضی
باشد، بازگرداند و مبنای این حکم، آیهای است که پیشتر ذکر شد و این حق را شریعت
اسلام به مرد داده و هرچند بخواهد خود را از آن محروم نماید، باز از آن حق برخوردار
خواهد بود.
انواع رجعت
رجعت بر دو گونه است: رجعت در طلاق رجعی و رجعت در طلاق بائن.
رجعت در طلاق رجعی با کلام و سخن تحقق مییابد. مثلاً اگر شوهر خطاب به همسرش
بگوید: تو را به همسری و نکاح قبلی بازگردانیدم، رجعت حاصل میشود، اما امام
ابوحنیفه میفرماید: رجعت باید به صورت عملی و از طریق ارتباط زناشویی و یا مقدمات
آن انجام گیرد. در اینگونه رجعت و بازگردانیدن موافقت پدر یا ولی همسر و مهریه و
اجازه او لازم نیست.
اما رجعت در طلاق بائن یعنی پس از سپری شدن عده در طلاق اول یا دوم اگر مرد بخواهد
همسرش را به کانون خانواده و ادامه زندگی زناشویی بازگرداند، باید پس از اجازه
همسر، تعیین مهریه و عقد جدید، اقدام به این کار بنماید.
احکام زن مرتجعه:
زنی که شوهرش اقدام به رجعت و بازگردانیدن او مینماید، همه حقوق و مسئولیتهای
گذشته روابط همسری را پیدا مینماید و همه حقوق همسران اعم از هزینه، مخارج روزانه،
مسکن، لباس و ...، به او تعلق میگیرد. و «ایلاء، اظهار، طلاق و لعان» او جایز است
و از شوهرش ارث میبرد. لازم به یادآوری است که هر یک از زن و شوهر در ایام عده فوت
کنند دیگری از او ارث میبرد.
در مذهب امام ابوحنیفه و امام احمد جایز است در ایام عده زن و شوهر با یکدیگر
معاشرت داشته باشند و همراه با هم به مسافرت بروند و روابط زناشویی برقرار نمایند و
زن و شوهر خود را برای یکدیگر آراسته نمایند؛ زیرا قرآن در آن مدت آنها را زن و
شوهرمیشمارد ومیفرماید: «وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِن»،
«شوهرانشان برای بازگردانیدنشان سزاوارترند». اما اگر مرد دارای همسران دیگری
باشد، در ایام عده حق همبستری زن مرتجعه ساقط میشود.
اما در مذهب امام مالک و امام شافعی زن و مرد در ایام عده حق هیچگونه ارتباط،
معاشرت و روابط را با یکدیگر ندارند و حتی نگاه کردن آنها به یکدیگر ناصحیح است؛
زیرا نکاح مجوز روابط و معاشرت است و طلاق این مجوز را از میان برمیدارد و آنان در
آن شرایط تقریباً از هم جدا شده به شمار میآیند.
وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه أجمعین.
وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالیمن.
|